Uchwała SN z 22.05.2013r. sygn.akt: III CZP 17/13

Uwagi dotyczące uchwały Sądu Najwyższego z 22 maja 2013r.

sygn.akt III CZP 17/13

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 maja 2013r. sygn. akt III CZP 17/13 stwierdził, iż „Pełnomocnikiem procesowym w sprawach o dokonanie wpisu w księdze wieczystej może być wyłącznie osoba spełniająca wymagania przewidziane w art. 87 k.p.c., także wtedy, gdy wniosek o wpis został zamieszczony przez notariusza w akcie notarialnym na podstawie art. 92 § 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (jedn. tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.)." Tym samym Sąd Najwyższy podkreślił, iż dla skutecznego przeniesienia własności nieruchomości oraz ujawnienia tego faktu w księdze wieczystej, koniecznym jest to, aby pełnomocnikowi umocowanemu zgodnie z wymogami kodeksu cywilnego do zbycia lub nabycia nieruchomości, udzielone zostało również pełnomocnictwo procesowe na warunkach określonych w kodeksie postępowania cywilnego.

Chociaż nie ukazało się jeszcze uzasadnienie tegoż orzeczenia, już sama lektura powyższej tezy zmusza do refleksji.

Zgodnie z art. 95 § 1 k.c. i art. 96 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez pełnomocnika. Art. 99 § 1 k.c. określa formę w jakiej musi być udzielone pełnomocnictwo dla dokonania czynności, zaś art. 100 k.c. warunek, iż pełnomocnik musi posiadać co najmniej ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Poza tym kodeks cywilny nie wprowadza innych ograniczeń jakim winien podlegać pełnomocnik ustanowiony dla dokonania czynności, z mocy której dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości. A zatem, zbycie lub nabycie nieruchomości przez tak ustanowionego pełnomocnika będzie skuteczne i wywoła określone skutki w sferze prawnej jego mocodawcy. Z kolei art. 86 k.p.c. stanowi, iż strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Art.87 k.p.c określa krąg osób, które mogą zostać pełnomocnikiem procesowym. W przypadku, gdy pełnomocnikowi, umocowanemu do dokonania czynności materialnoprawnej, nie udzielono skutecznie pełnomocnictwa procesowego, gdyż nie należy do kręgu podmiotów wskazanych w art. 87 k.p.c., wówczas nie jest on upoważniony do złożenia wniosku o wpis zmiany właściciela nieruchomości do księgi wieczystej. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, iż wniosek o wpis zamieszczony jest przez notariusza w akcie notarialnym, tak z mocy art. 92 § 4 ustawy Prawo o notariacie.

W takim stanie rzeczy nasuwa się pytanie, czy notariusz może – na podstawie art. 81 ustawy Prawo o notariacie- odmówić dokonania czynności notarialnej jako sprzecznej z prawem, tylko na tej podstawie, iż pełnomocnik reprezentujący stronę (będąc prawidłowo umocowanym do dokonania tej czynności w znaczeniu materialnoprawnym), albo nie ma właściwego umocowania procesowego, albo - co prawda - posiada takie upoważnienie, jednak nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 87 k.p.c.?
Art. 92 § 4 ustawy Prawo o notariacie, zobowiązuje notariusza do zamieszczenia w akcie notarialnym wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, zawierającego wszystkie dane wymagane przepisami kodeksu postępowania cywilnego oraz do przesłania sądowi właściwemu do prowadzenia ksiąg wieczystych wypisu aktu notarialnego zawierającego wniosek o wpis do księgi wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu, w terminie trzech dni od sporządzenia aktu. Taki wniosek, uważa się za złożony przez uprawnionego (art. 626 (4) k.p.c.) tj. stronę lub jej pełnomocnika, który w zakresie swego umocowania musi posiadać również prawo do działania przed sądem. A zatem, jeżeli pełnomocnik upoważniony złożenia oświadczeń o charakterze materialnoprawnym, nie posiada jednocześnie pełnomocnictwa procesowego lub nie należy do kręgu osób określonych w art. 87 k.p.c., wówczas – jak się zdaje prima facie - notariusz może odmówić dokonania czynności, jako sprzecznej z prawem, gdyż pomimo, iż jest możliwe skuteczne przeniesienie własności nieruchomości, to jednak notariusz nie może wykonać swego ustawowego obowiązku określonego w art. 92 § 4 ustawy Prawo o notariacie.
Jednak nie można pominąć okoliczności, iż czynność prawna przeniesienia własności nieruchomości, dokonana przez pełnomocnika jest ważna i skuteczna. Wątpliwości może budzić zatem stwierdzenie, iż czynności objęte aktem notarialnym są sprzeczne z prawem tylko z tego powodu, iż przedstawiciel działający za stronę nie jest jednocześnie umocowany do reprezentowania jej przed sądem, a co z kolei ma uniemożliwiać notariuszowi zamieszczenia stosowanego wniosku o wpis w księdze wieczystej. Celem art. 94 § 4 ustawy Prawo o notariacie jest przecież zapewnienie aktualnego stanu wpisów w księgach wieczystych, poprzez „informowanie" o zmianie właściciela nieruchomości.
W mojej ocenie, notariusz nie może odmówić dokonania czynności notarialnej jako sprzecznej z prawem, niemniej powinien dbać o to, aby pełnomocnik był osobą umocowaną również na gruncie przepisów kodeksu postępowania cywilnego do reprezentowania strony w postępowaniu o wpis do księgi wieczystej. W przypadku złożenia bowiem wniosku dotkniętego tego rodzaju brakiem, po stronie sądu leży obowiązek wezwania przedstawiciela uczestnika postępowania do wykazania swego należytego umocowania. Zaś gdy brak ten nie zostanie uzupełniony, tak złożony wniosek zostanie zwrócony, a w księdze wieczystej z urzędu dokonany zostanie wpis ostrzeżenia o niezgodności jej treści z rzeczywistym stanem prawnym na rzecz nabywcy nieruchomości.

.

 

Komentarze   

 
0 #1 Referendarz 2013-11-29 11:37
Mamy już uzasadnienie Sądu Najwyższego http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia2/III%20CZP%2017-13.pdf
Cytować
 

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

SZUKAJ